Mucho Mucha Moois: de betoverende ontwerpen van Alphonse Mucha

Mucha is een inspirerende kunstenaar die met succes op het snijvlak van kunst en commercie opereerde. Een grondlegger van hedendaags grafisch ontwerp. En nog steeds een bron van inspiratie voor de moderne versdenker.

Zegt de naam Alphonse Mucha je niets, bij het zien van zijn werken zul je vast wel een kreet van herkenbaarheid slaken. Ook al is het niet helemaal jouw stijl, de schoonheid, originaliteit en ambacht valt niet te ontkennen. Mucha is een inspirerende kunstenaar die met succes op het snijvlak van kunst en commercie opereerde. Een grondlegger van hedendaags grafisch ontwerp. En nog steeds een bron van inspiratie voor de moderne versdenker. Tijdens een recent bezoek aan Praag, stond een bezoek aan het Mucha Museum dan ook hoog op onze lijst.

Wie was Alphonse Mucha?

Alphonse Mucha (1860 – 1939) was een Moravische (huidige Tsjechië) illustrator, kunstenaar en grafisch ontwerper wiens werk onlosmakelijk verbonden is met de Jugendstil dat oorspronkelijk zelfs “le style Mucha” werd genoemd. Mucha had een zeer herkenbare esthetiek met nadruk op motieven uit de natuur, sierlijke vormen, en elegante vrouwen in vloeiende gewaden. Zijn werk is daardoor ook kenmerkend voor de Art Nouveau stroming.

Alphonse Mucha, zittend voor zijn baanbrekende posterontwerp voor Gismonda. Foto: Mucha Trust.

Mucha werd geboren in de tijd dat Moravië een onderdeel was van het Habsburgse rijk (Oostenrijk-Hongarije). De nationale Moravische cultuur werd destijds sterk ondermijnd door Germaanse invloeden. Deze ‘culturele onderdrukking’ zou, met name op latere leeftijd, en sterke invloed hebben op Mucha’s kunst.

Als 19-jarige vertrok Mucha naar Wenen om decorschilder te worden. Hij bleek over een groot talent te beschikken en enkele jaren later keerde hij terug naar zijn geboorteland om zich verder te ontwikkelen aan de Praagse academie voor de kunsten. Daar werd hij echter niet toegelaten. Dankzij de steun van een invloedrijke graaf die zijn talent herkende kon hij wel terecht op de kunstacademie in München. Later zette hij zijn studies voort in Parijs.

De grote doorbraak van Alphonse Mucha…

…kwam in 1894 in Parijs toen de beroemde Franse theateractrice en regisseuse Sarah Bernhardt hem vroeg een poster te ontwerpen voor haar nieuwe voorstelling Gismonda, een Griekse tragedie. Zoals we in het Mucha museum konden lezen, ging het om een spoedklus vlak voor Kerst. Omdat de vaste ontwerper van Bernhardt niet beschikbaar was, belde zij Mucha. Het ontwerp dat hij bedacht was opzienbarend anders en sloeg zo aan dat posters massaal werden gestolen op straat.

De poster voor Sarah Bernhardt’s Gismonda in het Mucha Museum in Praag. Foto: D.Camo.

Wat was zo revolutionair aan Mucha’s ontwerp dat de poster voor Gismonda zo bijzonder maakte? Ten eerste benaderde hij het onderwerp anders dan tot dan toe gebruikelijk was. Hij verbeelde Sarah Bernhardt in het kostuum van het personage dat ze speelde. Ten tweede koos hij voor zachte pasteltinten in plaats van felle doordringende kleuren die veelal werden gebruikt in theaterposters. Maar de meest gedurfde keuzes waren het smalle langwerpige formaat en de verfijnde details die geïnspireerd waren door Japanse kunst.

Het ongekende succes van Mucha’s posterontwerp betekende niet alleen het begin van een glansrijke carrière voor de illustrator, maar ook de start van een zes jaar lange samenwerking met Bernhardt. In de jaren die volgden ontwierp Mucha posters, decors en zelfs kostuums en juwelen voor Bernhardts producties. Andere commerciële opdrachten volgden. Zeer bekende illustraties van Mucha zijn de advertenties voor JOB vloeipapier en Moët & Chandon.

Advertenties voor JOB en Moët & Chandon. Foto’s: Wikipedia.

Schetsen die Mucha maakte voor diverse ontwerpen, tentoongesteld in het Mucha Museum, Praag. Foto: D.Camo.

Decoratieve panelen

Mucha maakte ook verschillende prachtige series decoratieve panelen. Enkele bekende series zijn “Flowers” , “Times of Day” en “Zodiac”. In het museum mochten we helaas niet veel fotograferen. Een van de weinige werken die we wel op de foto hebben zijn een paar van deze series. De belichting was helaas niet optimaal, maar de foto’s geven wel enige indruk van de exhibitie.

Links: de serie “Flowers”, rechts: de serie “Times of Day”. Mucha Museum, Praag. Foto: D.Camo

 

De serie “Times of Day”, Mucha Museum, Praag. Foto: D.Camo.

Terugkeer naar Praag

Gaandeweg begon Mucha steeds vaker Slavische/Moravische (bloem)motieven in zijn illustraties te verwerken, een uiting van liefde voor zijn vaderland. Voorbeeld hiervan is de serie “Byzantine Heads”. In deze serie zijn vrouwen afgebeeld in cirkelvormige omlijsting van uitbundige Moravische ornamenten. In de jaren die volgden begonnen zijn roots en patriottische gevoelens een steeds grotere motivatie te spelen in zijn werk.

Poster voor een concert, sterk beïnvloed door Moravische motieven. Mucha Museum, Praag. Foto: D.Camo.

In 1910 keerde Mucha terug naar Praag waar hij zich volledig richtte op opdrachten ter promotie van  Tsjechische culturele- en liefdadigheidsevenementen. De posters en andere werken die hij in deze tijd vervaardigde kenmerken zich door gebruik van traditionele Moravische elementen en symbolen. Nadat de Republiek van Tsjechië in 1918 eindelijk weer een onafhankelijk land werd, wilde Mucha bijdragen aan de ontwikkeling van de nieuwe staat en de heropleving van patriottisme. Zo maakte hij bijvoorbeeld ontwerpen voor Tsjechische geldbiljetten en postzegels.

Het Slavisch Epos

Tussen 1912 en 1928 maakte Mucha een reeks van twintig monumentale wandschilderijen die bekend staan als het Slavisch Epos. Een reeks die geïnspireerd is op de Slavische geschiedenis en mythologie. Deze serie lag Mucha erg na aan het hart en hij beschouwde het als zijn belangrijkste werk. Het Slavisch Epos wordt regelmatig tentoongesteld in de Nationale Galerie van Praag en wordt soms uitgeleend aan buitenlandse musea. Tijdens ons bezoek aan de Nationale Galerie van Praag werd het Slavisch Epos helaas niet tentoongesteld en we begrepen dat het voorlopig niet voor publiek te zien zal zijn. Ben je nieuwsgierig, dan kun je de reeks alvast online bekijken (inclusief achtergrondinfo) via de website van Franz Kalab.

Het Slavisch Epos, tentoongesteld in Nationale Gallerie van Praag, 2012. Foto: Krokodyl, commons.wikimedia.

St. Vituskathedraal in de Praagse Burcht

Prachtwerken die we wel hebben gezien zijn de immense glas-in-lood ramen in de indrukwekkende St. Vituskathedraal in de Praagse burcht. Hier mochten we gelukkig wel vrijuit fotograferen, mits de flits achterwege bleef.

St. Vitus kathedraal, Praagse burcht. Foto’s: D.Camo

Geïnspireerd door Mucha

Tot in het heden blijft Alphonse Mucha kunstenaars, illustrators en ontwerpers inspireren. Zoals bijvoorbeeld de surrealistische kunstenaar Gustavo Rimada, wiens werk een combinatie van invloeden van  Mucha en zijn Mexicaanse roots toont.

Kunstwerken van Gustavo Rimada. Foto: Widewalls.

Een aantal jaar gelden maakte een groep jonge Canadese graffitti kunstenaars een enorme door Mucha geïnspireerde mural in Montreal. In dit artikel lees en zie je hoe ze dit gedaan hebben.

Foto: My Modern Met.

Wil je zelf (nog meer) geïnspireerd raken door Mucha? Op Pinterest vind je meerdere boards vol met Mucha’s illustraties en andere kunstwerken. En mocht je een trip naar Praag in de planning hebben, dan raden we het kleine en knusse Mucha Museum van harte aan.

ONTWIKKEL JE EIGEN VISIE MET BEHULP VAN ONZE TRAININGEN

Beeldvisie en strategie spelen een centraal thema in de training Content creatie en Visuele communicatie. Daar praten we over beeldcultuur, en hoe je als merk in kunt spelen op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en trends.

Auteur: Dzenita Camo

Omslagfoto: Mucha Trust

Moderne pop-up boeken als inspiratie: van papieren kunstwerken tot augmented reality

Wat kunnen musea nou met storytellling? Focus op beleving, participatie en spreadability

Neem contact op

We komen zo snel mogelijk bij je terug